Đền Thánh Đức Mẹ Núi Cúi
Đền thánh và Nhà đa năng (tr. 83) là công trình tôn vinh quyền năng Chúa, kính Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, kính các thánh tử đạo nhân chứng đức tin.
Khu Đền thánh được Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn thiết kế ở ngọn đồi thấp gần quảng trường.
Đền thánh Đức Mẹ Vô Nhiễm xây dựng trên diện tích 5.568m2, có dạng Triều Thiên. Đây là Triều Thiên Chúa ban cho Đức Mẹ ơn Vô Nhiễm Nguyên Tội. Đặc biệt, trên nóc Đền thánh có vòng nguyệt quế. Triều Thiên Thánh giá mạ vàng và bạc, có gắn đá quý lung linh giữa các thánh, để con cái đến với Mẹ nhìn thấy sẽ chúc tụng quyền năng Chúa và ơn Chúa đã ban cho Mẹ và cho cả nhân loại; để nhờ Mẹ, con người được nâng cao phẩm giá.
Đền thánh có sức chứa 5.000 người. Nếu mở các cửa chung quanh, người dự lễ có thể vượt hơn 20 chục ngàn. Nếu đặt một lễ đài ở cuối nhà thờ, số người dự lễ có thể lên tới 200 ngàn người.
Nhà Đa Năng là một tòa nhà 3 tầng lầu, rộng 18m, dài 291m. Nhà Đa năng ôm quá nửa vòng tròn Đền thánh. Diện tích xây dựng là 19.034m2, một đầu là tháp chuông cao 50m, đầu kia là Đền các thánh Tử đạo.
Trên nóc toà nhà này đặt tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, cao 6m20. Tượng được đặt trên một con thuyền, có khắc hình con rồng, để nhớ đến tượng Mẹ vớt được ở sông Mêkông (Cambuchia) năm 2008, và tượng Đức Mẹ Mân Côi vớt được ở sông Mêkông năm 2012.
Tòa nhà đa năng, tầng trệt có hành lang rộng 6m, mỗi bên phải, trái có 7 phòng: 5 phòng nhỏ và 2 phòng lớn. Một phòng lớn dùng làm nhà nguyện dành cho các đoàn thể, hiệp hội. Các phòng còn lại dùng làm văn phòng, phòng quản lý, nhà ăn, phòng họp. Các phòng ở lầu 1, lầu 2 và lầu 3 đều được dùng làm phòng ngủ.
Nhà nguyện Đức Mẹ
Tầng trệt Nhà Đa năng có 12 phòng nhỏ dùng làm nhà nguyện. Mỗi phòng rộng chừng 100m2, kê hai dãy ghế, có thể tiếp nhận những nhóm cầu nguyện vài chục người. Trên cửa mỗi phòng nhà nguyên, đều có bảng tên Nhà nguyện Đức Mẹ. Mỗi nhà nguyện kính nhớ một nơi Đức Mẹ đã hiện ra trên thế giới và Việt Nam. Khách hành hương có thể có những trải nghiệm tâm linh khác nhau ở mỗi nhà nguyện.
Vào Nhà nguyện Đức Mẹ, khách hành hương sẽ hòa mình vào không gian thánh thiêng của nơi Đức Mẹ đã hiện ra, để sống với tâm tình con thảo như khi Mẹ hiện ra và cầu nguyện với Mẹ bằng những lời Mẹ dạy.
Thí dụ, nhà nguyện Đức Mẹ Fatima. Từ cửa vào, bức tường bên trái là ảnh lớn Đức Mẹ hiện ra với ba trẻ Lucia, Jacinta và Francisco năm 1917. Bức tường bên phải là ảnh Vương cung thánh đường Đức Mẹ Fatima (Được khởi công xây dựng năm 1928 và hoàn thành năm 1931. Bên trong có mộ của Jacinta Marto, Lucia và mộ Francisco Marto. Ngọn tháp trung tâm của nhà thờ cao 65 mét.) Cung thánh nhà nguyện là mô hình nhà thờ nhỏ. Bên trái bàn thờ là tượng Đức Mẹ Fatima trong hộp kính. Trần nhà nguyện (nơi bàn thánh) là bầu trời xanh rất đẹp. Nhà nguyện đưa người hành hương đến không gian thực tại Fatima, Bồ Đào Nha.
Chính diện Cung Thánh là mô hình bàn thờ Vương cung thánh Đường Phú Nhai (Nam Định). Bàn thờ được thiết kế theo kiến trúc cổ, nhiều tầng, rực rỡ vàng son. Trên bàn thờ, chính giữa là tượng Đức Mẹ lên trời. Hai bên là hai tượng thánh (nhỏ hơn tượng Đức Mẹ). Hai bên gần bàn thờ chính là 2 tòa Đức Mẹ trong hộp kính, có ngọn tháp, sơn son thếp vàng. Tất cả trông rất sang trọng cổ kính, và đậm nghệ thuật phương tây.
Tường bên phải là hình Vương cung Thánh đường Phú Nhai được đắp nổi (phù điêu), có tháp đài các thánh tử đạo, có phù điêu chân dung các thánh tử đạo. Tường bên trái là phù điêu một gia đình Việt Nam dưới mái tranh và phù điêu tập thể các thánh tử đạo. Cả Nhà nguyện Phú Nhai đậm màu sắc dân tộc, cổ kính, sang trọng, phong phú đời sống tâm linh, rất khác với không gian, bàn thờ ở các đền chùa dân gian.
Mỗi nhà nguyện là một không gian tâm linh, không gian nghệ thuật riêng. Có nhà nguyện tranh tượng là tranh phù điêu, hặc là tranh gốm, tranh sơn mài, tranh nghệ thuật hiện đại, tranh dân gian. Cho nên, khách hành hương như được tham dự một cuộc hành hương lớn đến các thánh địa trong nước và trên thế giới.
Các nhà nguyện nhỏ này cũng là những công trình văn hóa độc đáo, thiết kế công phu về kiến trúc, phong phú màu sắc mỹ thuật; và rất giàu có ý nghĩa tâm linh. Đức tin được thể hiện tuyệt vời nơi Đức Mẹ và các con Mẹ.
Xin mời bạn đến các nhà nguyện khác để sống tâm tình hành hương đất Thánh: Nhà nguyện Các Thánh Tử đạo Việt Nam, Nhà nguyện Đức Mẹ La Vang, Đức Mẹ Trà Kiệu, Đức Mẹ Trà Lũ, Đức Mẹ Fatima, Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ Camelô, Đức Mẹ Mễ Du, Đức Mẹ Gaudalupe…
- Đền các thánh tử đạo Việt Nam.
Trên sân thượng Đền Thánh, chung quanh là đài đặt các tượng của 117 thánh Tử đạo Việt Nam (và Chân phước Anrê Phú Yên) hướng mặt về Đền thánh, để ca ngợi Mẹ và cùng Mẹ tôn vinh quyền năng Chúa; đồng thời tạ ơn Chúa đã ban thưởng vinh quang cho Mẹ và các thánh, những vị đã can đảm hiến mạng sống làm chứng cho đức tin.
Hơn nữa, tượng 118 vị thánh Tử đạo cũng là lời mời gọi và thúc đẩy mọi con cái Chúa nhiệt thành sống đức tin, theo gương Mẹ Maria và các thánh Tử đạo, nhất là trong thời đại tục hóa và nhân phẩm con người đang bị xúc phạm nặng nề.